Archief maandmotto’s 2009 “Conflictwaardige zaken vragen conflictvaardige inzet” (december 2009) Je hoeft niet over alle zaken een conflict aan te gaan, maar voor sommige zaken is het wel belangrijk. In het engels is er en mooie uitdrukking voor het in balans houden tussen wel een conflict aangaan en overreageren, dat is “Pick your wars”. Ik zou dat conflictwaardig willen noemen, hoewel de Van Dale deze uitdrukking (nog) niet kent. Als je dan je conflicten hebt “uitgezocht”, is het handig aanpakken ervan de volgende stap. Recent is hier een boekje vol tips over uitgekomen. Het heet “Conflictvaardiger(er)” en de tips zijn verzameld door Monique van de Griendt en Eva Schutte, zo ook tips van mijn hand. “Frisse neus halen brengt meer dan een helder hoofd.” (november 2009) Een heerlijke herfst wandeling, “even een frisse neus halen, dat maakt je hoofd weer helder”. Maar is het eigenlijk wel het hoofd wat weer zo helder wordt? Er zijn drie manieren waarop we onze omgeving waarnemen en daar weer op reageren. We kunnen dit doen met met ons hoofd, ons hart en onze buik. Sommige mensen hebben een voorkeur vooral het hoofd te gebruiken, zij denken en vinden iets van dingen. Anderen hebben de voorkeur hun hart te gebruiken, zij voelen iets over dingen. Weer anderen hebben de voorkeur hun buik te gebruiken, zij doen dingen op intuïtie, ze ervaren dingen. Die voorkeur kan heel sterk zijn, zo kan je bijvoorbeeld “in je hoofd zitten” en minder gemakkelijk bij je gevoel of intuïtie komen. Die herfst wandeling versterkt noch ons heldere hoofd, noch ons warme hart noch onze intuïtieve buik, maar het helpt ons wel het juist weer te laten stromen tussen die gebieden. Het helpt ons onze specifieke voorkeur los te laten en juist dat, wat we meestal verwaarlozen, weer een stem te geven.....en ja, daar knap je heerlijk van op. Zelfbewustzijn heeft zijn prijs.” (oktober 2009) Veelal wordt zelfbewustzijn als belangrijk gezien voor persoonlijke groei en ontwikkeling. Ik onderschrijf dat ook. Een paradox hierbij is dat persoonlijke groei en ontwikkeling juist nodig is omdat wij een zelfbewustzijn hebben. Ons zelfbewustzijn is in essentie het feit dat wij onderscheid en een scheiding ervaren tussen onszelf en de ander. We beleven een "ik". Deze scheiding gaan wij na onze geboorte ervaren, als we beseffen dat we niet meer één met onze moeder zijn. Juist door de wijze waarop we dit besef interpreteren en vormgeven ontstaat onze persoonlijkheid, ons masker Er splitst zich als het ware een "ik" af: We ontwikkelen ons verder als individuen. Persoonlijke groei en ontwikkeling bestaat er vervolgens uit de patronen van het eenzijdige “ik “ te leren (onder)kennen en te verbreden. Bewustwording van dat deel wat wel van onszelf is, maar dat we niet hebben meegenomen in de ontwikkeling van het “ik”, is hierbij nodig. Evenals "het weer vriendjes worden" met het vaak verstoten deel van ons. In dit verband wordt ook wel gesproken over " heel worden". Kortom we zijn bij onze geboorte een geheel, splitsen onszelf en streven de rest van ons leven ernaar heel te worden. Kan dat niet anders? Ja en nee Wij mensen kunnen dat niet, maar paarden doen het wel anders. Bij paarden, die als prooidieren leven in een kudde, is het groepsbelang essentieel voor overleving. Een paard gedraagt zich altijd in het groepsbelang en lijkt geen of nauwelijks individueel belang te kennen. De scheiding tussen zichzelf en de ander is van weinig betekenis .Het zelfbewustzijn ontbreekt of is hooguit heel beperkt. Een paard splitst zich dus niet of in veel mindere mate af. Het ontwikkelt geen “ik” en kent alleen een “wij”. En dat maakt dat paarden ons prima kunnen spiegelen. Als een paard jou tegen komt probeert het paard met jou ook een “wij-relatie” met je aan te gaan. Het paard raakt vervolgens in verwarring als het vanuit uit zijn eigen “heelheid “ zowel jouw “ik “ en als jouw afgesplitste deel waarneemt. Zoekend naar verbinding kiest het paard er doorgaans voor het “ik “ links te laten liggen en contact te maken met jouw afgesplitste deel. Het paard verbindt zich dus met een kant van jou die je vaak zelf slecht kent. Het paard reageert dus op jou alsof je helemaal geen “ik “ hebt, het doet als het ware of je masker er niet is en reageert op wat daarachter is. Door nu naar het gedrag van het paard te kijken, kan je in een spiegel kijken. Je krijgt zo zicht op het afgesplitste deel, dat vaak veel meer bepalend is voor ons handelen dan ons “ik”. “Vertrouwen komt te voet en gaat te paard.” (september 2009) Dit jaar ben ik weer naar de Learning Lane geweest. Ik heb daar diverse workshops gedaan. Zo ook een workshop over het organiseren van vertrouwen en een workshop met paarden. De workshop over vertrouwen werd gegeven door Jan Tops (.....nee niet de ruiter van Top Gun la Silla). In de workshop over vertrouwen kwam aan de orde dat het aangaan van discussie onvoldoende is: Vertrouwen vergt dat je de ambitie hebt om een dialoog te voeren. Discussie is elkaar vertellen wat je vindt, terwijl dialoog onderzoeken is wat jij zelf vindt, wat de ander vindt en waar je elkaar kan bereiken. Discussie leidt tot wrijving, dialoog tot ontmoeting. In de workshop van het spiegelend paard ( www.natuurlijkanders.nl), werd duidelijk dat vertrouwen noodzakelijk is om samen met het paard aan het werk te kunnen gaan. Er is als het ware een dialoog voor nodig. Discussie met het paard leverde geen beweging op bij het paard. Je aansluiten bij het paard zonder in je eigen kracht en energie te blijven leverde ook geen beweging op. Ontmoeten en vertrouwen leidden daarentegen tot samen kunnen werken. In de ervaring die ik inmiddels zelf heb op gedaan door als coach paarden in te zetten (zie ook elders op deze site) is dat degene die gecoached wordt, vaak diep wordt geraakt door hetgeen tussen hem of haar en het paard gebeurt. Het was op de Learning Lane dan ook een cadeautje om zelf weer eens gecoached te worden ......en ja het heeft me diep geraakt. “Begeleiding na(ar) de uitgang?” (augustus 2009) Even onthaasten in Corsica en dan kom je ineens een”pas op!”-verkeersbord tegen met de tekst “sortie de carrière”. Wetende dat sortie uitgang betekent en carrière met werken en een baan te maken lijkt te hebben, deed me even fronzen. Het doet vermoeden dat het bord je waarschuwt voor aankomend ontslag. Ook wel eens door de werkgever (maar nooit door de getroffene!) omschreven als “begeleiding naar de uitgang”. Ontslag komt momenteel helaas veel voor. Nog afgezien van praktische problemen die dit met zich meebrengt zijn de mentale problemen en stress die dat met zich mee brengt enorm. Ontslag legt vaak een aantal pijnpunten, die we gewoonlijk goed ingepakt en verstopt hebben, haarscherp bloot. Het brengt je in contact met een fundamentele angst om buitengesloten te worden. Daarnaast is je baan vaak een onderdeel van je identiteit geworden, je moet dan ook nog gedwongen afstand doen van een deel van je identiteit. Dit vergt een rouwproces. De mentale klap van het ontslag laat zich moeilijk overschatten. Kortom ”begeleiding na de uitgang” is beter op zijn plaats. Als buiten niet hetzelfde is als binnen, merk je dat buiten.” (juli 2009) Soms heb je het gevoel dat iemand niet echt is, er iets niet klopt. Dit wijst vaak op (een groot) verschil tussen binnen en buiten. We spreken dan van incongruent gedrag. Gedrag is wat je aan de buitenkant van iemand ziet, aan de binnenkant zijn er een aantal lagen. Het onderstaande plaatje geeft dat weer.                      gedrag Iedereen is tot op zekere hoogte incongruent. We hebben allerlei mechanismen om onze eigen incongruentie niet te hoeven zien. De buitenwacht ziet het vaak eerder je incongruentie dan dat je dat zelf door hebt. De eerste stap in ontwikkelen van persoonlijk leiderschap is de signalen die je buiten krijgt, te horen en te onderzoeken. “Ik ontdek, en jij?” (juni 2009) Manon Ruijters heeft in haar proefschrift “Liefde voor leren” een vijftal leervoorkeuren beschreven. Een paar maanden geleden deed ik de test voor leervoorkeuren (deze heet Situgram), recent deed ik hem weer. En wat ontdekte ik? Er kwam hetzelfde uit. Mijn leervoorkeur is inderdaad .........ontdekken. Hieronder in het kort de kernwoorden bij de leerstijlen Weten wat je leer voorkeur is kan je helpen je eigen leren effectief vorm te geven. Klik hier voor test(Situgram) en meer informatie “Leren door waarderen geeft kracht.” (mei 2009) Je kan leren door uit te gaan van het verschil tussen wat je niet kan en wat je in de toekomst zou willen kunnen. Dit verschil kan je dan overbruggen door te leren. Als je op deze wijze naar leren kijkt kijk je dus eerst wat er niet is, je gaat uit van een probleem. Het kan ook anders. Je kan ook uitgaan van wat je in de toekomst zou willen kunnen en vervolgens nagaan wat je wat dit betreft eigenlijk allemaal al kan en hoe je dat kan gebruiken. Als je op deze wijze naar leren kijkt waardeer je eerst wat je kan, je gebruikt je kracht en leert deze in te zetten voor de toekomstige situatie....en ja soms moet je daar ook nog iets voor bijleren... “Beweging maakt waarneming mogelijk.” (april 2009) Een belangrijke waarde bij coachen is het creëren of faciliteren van beweging. Deze vorm van beweging leidt tot persoonlijke- of teamontwikkeling. Reflectie, naar jezelf kijken......je zelf waarnemen, zijn daarbij belangrijke ingrediënten. Prikkels neem je waar door beweging, zo beweeg je je ogen heel snel heen en weer om iets te kunnen zien. Het netvlies kan alleen verschillen in lichtintensiteit registreren. Als je niet in staat bent met je ogen te bewegen ben je letterlijk blind. Registreren van verschillen is essentieel voor waarneming. Waar geen beweging is, zijn geen verschillen te registreren; waar geen beweging is, is er dus steeds hetzelfde beeld en dus feitelijk niets waar te nemen. Ben jij in beweging, dan kan je jezelf waarnemen en reflecteren. Zit je daarentegen helemaal vast of ben je zelf vast aan het zetten, dan wordt het waarnemen van jezelf en reflecteren steeds moeilijker. Kom op tijd in beweging! “Groei gaat vooraf aan bloei.” (maart 2009) Heb je het ook al geroken? De lente zit weer in de lucht. Een groei en bloei periode van de planten. We noemen vaak “groei en bloei” in één adem, alsof het om één fase gaat, maar er zijn twee fases: eerst groei en dan bloei. Bij mensen is dat niet anders......eerst persoonlijke groei....daarna volgt de persoonlijke bloei. Om te kunnen groeien is voedsel nodig. Voor persoonlijke groei is de ervaring die je in het dagelijks leven op doet een belangrijke voedingsbron. Als je een beetje wil bijmesten is reflectie een uitstekend middel. “Freedom is just another word for nothing left to lose.” (februari 2009) Een tekstregel uit een heel mooi liedje van Janis Joplin. Het belang van loslaten wordt daarmee behoorlijk gerelativeerd. Ook Loesje heeft een relativerende uitspraak over loslaten; “de coach zei dat ik moest loslaten, heeft u misschien mijn hond gezien?” Loslaten is belangrijk maar moeilijk. Zojuist ben ik een dierbare vriendin verloren. Zij was ziek en uiteindelijk kon zij haar leven loslaten. Wij die nu zijn achtergebleven lopen duidelijk een fase achter. Loslaten is nog erg moeilijk. Wij relativeren het belang van loslaten nog even, wetend dat het uiteindelijk wel moet. “Als je inspiratie van anderen nodig hebt, zoek dan naar je eigen passie.” (januari 2009) Natuurlijk is het heerlijk geïnspireerd te raken door anderen, het voelt als een warme kachel en dat is heerlijk, zeker in deze koude periode. Toch blijft inspiratie van buitenaf altijd een beetje de kachel van iemand anders. Je kan er geweldig je voordeel meedoen, maar als je het echt nodig hebt word je ook erg kwetsbaar. En dat is helemaal niet nodig, als je maar weet waar de thermostaatknop van je eigen kacheltje zit. Je eigen kacheltje is je passie. Je passie is je eigen inspiratiebron. Ken je passie en je hebt een eigen kachel. Sterker nog als je dicht bij je eigen passie bent, merk je dat anderen zich ook bij jou kunnen warmen, zich door jou kunnen laten inspireren. © Evelien Beentjes JPC Je Persoonlijke Coach