Archief maandmotto’s 2010 “Leren verlangen naar de zee drijft mensen naar hun doel.” (december 2010) “Wanneer je een schip wilt bouwen, breng dan geen mensen bij elkaar om het hout te slepen, het werk voor te bereiden en de taken te verdelen, maar leer de mensen te verlangen naar de eindeloze zee.” Dit is een citaat van Antoine de Saint-Exupéry, bekend als schrijver van het prachtige door hem zelf geïllustreerde boekje Le Petit Prince, de kleine prins. Leren verlangen naar de zee staat als metafoor voor duurzaam veranderen, triple-loop leren voor de kenners. Leren verlangen duwt niet vooruit, maar trekt. Probeer maar eens in zee (of het zwembad): iemand vooruit duwen of iemand vooruit trekken. Als je iemand vooruit duwt, vereist het heel wat kunst en vliegwerk om iemand niet kopje onder te laten gaan. Als je iemand vooruit trekt daarentegen gaat die persoon van zelf drijven. Leren verlangen naar de zee is de ondertitel van een boek over organisatiecoaching dat op 11 februari 2011 uitkomt en gepresenteerd wordt in Eindhoven. Als mede-auteur van dit boek verheug ik me daar bijzonder op. Voor meer info www.organisatiecoaching.eu “Aanmoedigen gaat dieper dan een compliment geven.” (november 2010) Waardering kan van buitenaf komen, maar ook van binnenuit. Met waardering van binnenuit ben je zelfstandiger, kan je beter op jezelf vertrouwen en ben je blijer met jezelf. Iedereen heeft ook waardering van buitenaf nodig, alleen de één meer dan de ander. Persoonlijke groei vermindert de afhankelijkheid van de waardering van buitenaf. Als je als leidinggevende (of als coach) mensen wil stimuleren om zelf verantwoordelijkheid te laten nemen in hun werk, spreken we vaak van empowerment. Empowerment is een stimulans van buitenaf. Het verbetert de prestatie, maar het bevestigt tegelijkertijd de afhankelijkheid van de waardering van buitenaf. Met compliment is het net zo, het voelt goed en kan het je zeker helpen in je persoonlijke groei. Als je waardering van binnenuit echter niet zo groot is kan het effect ook juist zijn dat je al snel naar een volgend complimentje gaat verlangen. Begeleiden bij persoonlijke groei vraagt interventies die juist de waardering van binnenuit versterken. In het Tijdschrift voor Coaching zette Fer van Boomen, Marcel Hoornhout en Rinus Merkies de interventies op een rij: “Het is een misverstand dat in het ‘hier en nu’ zich niet verhoudt met anticiperen” (oktober 2010) Paarden kunnen ons zo goed spiegelen omdat ze zonder oordeel in het hier en nu zijn. Dat wil niet zeggen dat ze niet anticiperen. Nu is er de periode dat zij hun wintervacht aan het aanmaken zijn, daar wachten ze ook echt niet mee tot het te koud is voor ze. Ze anticiperen op de weersomslag. In het voorjaar is dit het makkelijkst waar te nemen. Soms is het nog ijzig koud en dan gaat Euffie (mijn fjord) toch opeens haar vacht loslaten, dan weet ik over 14 dagen begint het voorjaarsweer. Mijn paardje is dus in het hier en nu, maar antcipeert ook. Als wij mensen trachten goed in het hier en nu te zijn, rijst er wel eens het misverstand dat je dan ook niets mag plannen en alles op z’n beloop moet laten. Maar eigenlijk is het de kunst ook met aandacht te plannen,...............zo niet is het straks erg koud hoor zonder wintervacht. “Het tegenovergestelde van ‘slecht’ is ‘niet slecht’. Goed is iets anders.” (september 2010) Door te focussen op het probleem creëer je vaak een oplossing die ‘niet slecht’ is. Door uit te gaan van je kracht kan je een oplossing creëren die echt goed is. Dit is één van de principes van appreciative inquiry, een methode uit de veranderkunde ontwikkeld door David Cooperrider in de jaren ‘80 van de vorige eeuw. Deze appreciative inquiry, ofwel waarderende benadering, wordt tegenwoordig ook binnen coaching toegepast. Recent heb ik een grootschalig organisatie-coachings-onderzoek gedaan op basis van appreciative inquiry. Wat daarbij opviel was hoeveel positieve energie het genereert als je de focus van de problemen verschuift naar de mogelijkheden. “Saai bestaat niet.”(augustus 2010) Saai is iets als we teveel van hetzelfde ervaren. Saai is meer een belevenis, een ervaring, dan dat het iets zegt over hetgeen je saai vindt. Het is een attributie, je schrijft iets toe aan iets wat buiten je is. Een landschap, bijvoorbeeld, is niet saai, maar je kan het wel saai vinden. Zo liepen we laatst met een groepje coaches in de uiterwaarden om iets meer van elkaar te leren als het gaat om wandelcoaching. Uiterwaarden kan je beleven als een groene kale saaie vlakte, maar als je er in loopt en echt goed gaat waarnemen zie je dat er planten soorten op de ene plek groeien en weer hele andere soorten op een andere plek, dat er een enorme variëteit is aan kleuren en dat er dijkjes en geultjes zijn, diepere en hoger gelegen gebieden. Vind je iets saai, kijk dan beter naar de verschillen. “Cool, we hebben een hittegolf.”(juli 2010) Kenmerk van een golf is de op en neer gaande beweging. Toch spreken we over een hittegolf als het wat langer aanhoudend heet is, meer een streep dus eigenlijk. Kijken we van meer afstand, zien we een langere periode, is het natuurlijk wel een golf. Zit je er in, dan voelt het meer als een “hittestreep”. Met gevoel is dat ook zo, veel emoties voelen als of je er altijd in je eigen “gevoels-streep” zult blijven. Bij verliefdheid spreken we dan van een roze bril. Bij depressie is het juist het donkere uitzichtloze gat. Relativeren is van strepen golven maken. “Je zelf zijn loont.” (juni 2010) Authentiek leiderschap komt er op neer dat je jezelf bent en blijft als je dingen voor elkaar wil krijgen. Recent onderzoek door Marloes Thönisssen toont aan dat authentiek leiderschap leidt tot een verhoging van de prestaties van de medewerkers en tot een verhoging van medewerkertevredenheid. Authentiek leiderschap vergroot het “psychologisch kapitaal”. Psychologisch kapitaal is opgebouwd uit de elementen: zelfvertrouwen, hoop, optimisme en veerkracht. ‘Goed voorbeeld doet goed volgen”, maar bij persoonlijke ontwikkeling is het vooral zaak jezelf te volgen en niet een ander. . “Je ziet het pas als je het ziet” (mei 2010) Deze uitspraak ontviel mij laatst en ik geef toe, hij had Cruijf niet misstaan.Toch is het wel opmerkelijk dat je alleen iets kan waarnemen als je het herkent. In mijn geval had ik het over een achterliggend abstract concept, maar het is even waar voor emoties en gedrag. Iemand die geen angst kent, ziet de angst bij anderen ook niet....hij ziet misschien wel iets opmerkelijks maar kan dat niet duiden als angst. Ook op gedragsniveau zie je pas wat iemand doet als je het herkent, een prachtig voorbeeld hiervan is de Sire-campagne over aardige mensen. Zie het bijbehorend filmpje “Wie kaatst kan de bal verwachten…..maar wat nou als de bal niet terug komt.” (april 2010) Ken je dat? Vol energie gooi je je helemaal in een project, je doet van alles, bent druk en als je dan even ophoudt met druk zijn merk je opeens dat jij wel hard bezig bent, maar dat de reactie daarop is: absorptie. In de natuurkunde is het zo dat de druk die je geeft even groot is als de tegendruk die je daarmee oproept (actie=reactie) In de organisatiekunde hoeft dat helemaal niet het geval te zijn. Systemen, zoals organisaties of teams, kunnen druk opvangen, absorberen en zo feitelijk laten verdwijnen. In de fysiologie heet dit verschijnsel homeostase. Homeostase is het vermogen van een organisme, om ondanks allerlei omgevingsinvloeden het evenwicht te bewaren en constant te blijven. Dit is een erg nuttig mechanisme om stabiliteit te behouden, maar maakt veranderen een opgave. Als je de bal kaatst let dus op of hij terug komt, ………….zo niet realiseer je dan dat harder gooien geen zin heeft en dat je andere strategieën nodig hebt om beweging te in het systeem te krijgen. “Een einde schept ruimte voor een nieuw begin.” (maart 2010) Afronden, een punt zetten is van essentieel belang om de ruimte te hebben voor iets nieuws. In de contactcirkel, uit de Gestalltpsychologie, wordt uitgegaan van een cyclus die elke keer van prikkel tot leegte doorlopen moet worden. Bij de Gestalt psychologie gaat men ervan uit dat er patronen zijn in iemands handelen (of het nalaten ervan), waarbij stagnatie in deze cyclus steeds op dezelfde plek plaats vindt.                Een van die plaatsen waar stagnatie kan optreden is op de plaats van leegte. Leegte is nodig om een nieuwe prikkel binnen te laten.   Het aangaan van die leegte vergt rust en een punt zetten, dus niet een komma. Als je geen punt weet te zetten versmelt je als het ware, zo kan je versmelten met je werk.               Je laat het niet meer los, en het lijkt erop dat ook het andersom is je werkt laat jou niet meer los, maar waar begin en eindig jij......verwarring daarover, dat is versmelten. Punten zetten, afronden, de leegte aangaan dat is wat dan nodig is. “Als je in een dal bent kun je beter niet gaan zitten.” (februari 2010) Als je in in een dal zit, gaan alle wegen om je heen omhoog. Dat is het goede nieuws. Immers je bent al op het diepste punt en als je dan maar zorgt dat je in beweging blijft ga je vanzelf weer omhoog. Nou ja vanzelf..... het is altijd zwaar werk berg op lopen, maar het loont meestal wel. In een dal hebben we beperkt uitzicht en hoe hoger we op de berg komen hoe meer uitzicht we krijgen. Met onze emoties is dat ook zo. Barbara Fredrickson beschrijft in haar “broaden and build”-theorie dat we bij negatieve emoties (het dal) eigenlijk maar twee gedragsalternatieven hebben, namelijk vluchten of vechten. Ons gedragsrepertoire wordt veel groter als we positieve emoties ervaren. Dan worden we veel creatiever, zowel ons actie- als ons gedachtenrepertoire wordt rijker. In beweging blijven is dus het devies, berg op naar de positieve emoties. Herken je dit bij jezelf? “Wijsheid is je kwaliteiten in zetten, maar wel met mate” (januari 2010) Gebruik van je kwaliteiten brengt je in je kracht: Je kan door in 2010 je kwaliteiten in te zetten, bijdragen aan wat je ook maar nastrevenswaardig vindt en op een manier die bij jou past. Logisch toch? Het te veel leunen op je kwaliteiten heeft ook een risico. Het teveel inzetten van je kwaliteit brengt je namelijk in je valkuil. Daniel Ofman noemt dit in zijn kernkwadranten-model ‘te veel van het goede’. Voor meer info over dit model klik hier. © Evelien Beentjes JPC Je Persoonlijke Coach